Telkari
ÖZEL SEÇİLEN CEVİZ VE GÜRGEN AĞAÇLARI İSTENİLEN EBATLARDA KESİLİP DNLENMEYE BIRAKILIR.KURUYAN AĞAÇLAR YAPILACAK ÜRÜNLERE GÖRE (KUTU,RAHLE,SANDIK,KILIÇ VS.)YAPILIR.
AĞAÇ İŞLEMİ BİTEN ÜRÜNLER SEDEF KAKMA ÇALIŞMASI İÇİN ÖNCE ÜZERLERİNE ATILACAK MOTİF DÜŞÜNÜLEREK ÇİZİLİR.MOTİFLER OSMANLI MOTİFLERİNDEN ESİNLENİLDİĞİ GİBİ TAMAMEN HAYA GÜCÜ İLEDE ÇİZİLİR.
ÇİZİMİ BİTEN ÜRÜNLER ÇELİKTEN YAPILMIŞ KESKİ ALETLERİ İLE TELKARİ İŞLEMİ YAPILMAYA BAŞLANIR.TELKARİ İŞLEMEDE KULLANILAN TEL PİRİNÇ,ALİMİNYUM,GÜMÜŞ,ALTIN VS.İŞLENMEDEN ÖNCE ATEŞ YARDIMI İLE TAVLANIR.GENELDE KULLANILAN PİRİNÇ VE ALİMİNYUM TELDİR.KESKİ İLE AÇILAN KANALLARA TELLER ÇEKİÇ YARDIMI İLE ÇAKILIR.
TELKARİ İŞLEMESİ BİTEN ÜRÜN YOĞURT TUTKALI İLE TUTKALLANIR.
BU İŞLEM ÖZELLİKLE TELLERİN ÜZERİNE SÜRÜLEREK YAPILIR.AMAÇ TELLERİN ÇAKILAN YERLERİNDE DAHA SAĞLAM KALMASI İÇİN YAPILIR.
KURUMAYA BIRAKILIR.
KURUMASI BİTEN ÜRÜNLER SEDEF YERLERİ AÇILMAK ÜZERE YİNE KESKİ YARDIMI İLE SEDEF ATILACAK YERLER BELİRLİ SEVİYEDE ÇIKARTILIR.
BU İŞLEME KAKMA YÖNTEMİ DENİR.
SEDEF YERİ AÇMA İŞLEMİ BİTEN ÜRÜNLER SEDEFLENMENYE HAZIRDIR.
MİDYE KABUĞU OLARAK GELEN SEDEF ÜRÜNLER ÜZERİNDE KONULACAĞI YERE GÖRE KABUKLAR KELTEPEN ALETİ YARDIMI İLE PARÇALANIR.PARÇALAMA ESNASINDA KABUĞUN TAMAMİYLE PARÇALANIP KULLANILAMAZ HALE GELMEMESİNE DİKKAT EDİLMELİDİR.PARÇALANAN KABUKLAR ELMAS TAŞ DEDİĞİMİZ MAKİNADA ŞEKİLLENDİRİLMEYE BAŞLANIR.BU İŞLEM ESNASINDA KABUĞUN HER İKİ YÜZÜ TAŞA VURULARAK DÜZLENİR VE DAHA SONRA DIŞ HATLARI ŞEKİLLENDİRİLMEYE BAŞLANIR.ŞEKİL VERİLEN HER SEDEF YERİNE KONULUR VE DAĞITMADAN EKSİK YERLER TAMAMLANIR.
SEDEF İŞLEMİ BİTEN ÜRÜNLER YAPILAN SEDEFLERİN YERLERİNE YAPIŞTIRILMASI İÇİN KONULAN YERLERİNDEN TEK TEK ALINARAK DAĞITMADAN DÜZÜLÜR.BOŞALAN YERLERE CEVİZ AĞACININ TOZU İLE YOĞURT TUTKALI İLE YAPILAN MACUN YARDIMI İLE SEDEF YERLERİNE YAPIŞTIRILIR.BU İŞLEM ESNASINDA İSE SEDEF YERLERİNE KONULAN MACUNUN ORANINA DİKKAT EDİLMESİ GEREKİR.MACUNLAMA İŞLEMİ BİTEN ÜRÜNLER KURUMAYA BIRAKILIR.
KURUMA İŞLEMİ ORTALAMA EN AZ 24 SAAT OLMALIDIR.KURUYAN ÜRÜNLER TESVİYE İŞLEMİNE ALINIR.BU AŞAMADA YAPILACAK OLAN TESVİYE İŞLEMİ BELİRLİ NUMARALI OLAN ZIMPARALAR İLE TESVİYE MAKİNALARI İLE YAPILIR.BU İŞLEM YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTA TELLERİN VE SEDEFLERİN YERLERİNDEN ÇIKMAMASI VE AĞAÇ KISMINADA ZARAR VERİLMEMESİDİR.AYRICA TESVİYEDEN ÖNCE BİRAZ ÜRÜNLER ÜZERİNE GAZ SÜRÜLÜR.GAZ SÜRÜLMENİN AMACIDA TELLERİN ZARAR GÖRMEMESİ İÇİNDİR.TESVİYE İŞLEMİ BİTEN ÜRÜN RENKLENDİRME İŞLEMİ İÇİN İYİCE TEMİZLENİR.
RENKLENDİRME İŞLEMİNDE ÖNCE ÜRÜNE VERİLECEK RENK KARAR VERİLİP ONDAN SONRA BAŞLANIR.EĞER ÜRÜN KAHVERENGİ RENGİNDE OLACAKSA ÖNCE ASİT SÜRÜLÜR VE KURUMAYA BIRAKILIR.KURUYAN ÜRÜNLER ZEYTİN YAĞI İLE YAĞLANIP ZIMPARA EDİLİR.EĞER SİYAH OLACAKSA ASİT KURUDUKTAN SONRA ŞALOMA İLE YAKILIR.BU YAKMA SADECE RENGİ SİYAH OLUNCAYA KADAR YAPILIR.DAHA SONRA ZEYTİN YAĞI SÜRÜLÜR.VE ZIMPARASI YAPILIR.ZIMPARA YAPILMASININ AMACI ASİT VE YAKMANIN VERDİĞİ YÜZEY TAHRİBATLARI GİDERİLİR.ZEYTİN YAĞINDAN İSE ZIMPARASI BİTEN ÜRÜN BEZLE SİLİNEREK TEMİZLENİR.
TEMİZLENEN ÜRÜNLER CILASI VURULMAK ÜZERE İŞLEME BAŞLANIR.CILA DENİLEN MADDE GOMALAK DENİLEN MADDENİN İSPİRTO VEYA ALKOL YARDIMI İLE KARIŞTIRILARAK YAPILIR.ÜRÜN ÜZERİNE VURULMASI İSE PAMUK VE BEZLE YAPILIR.
BU İŞLEMDEN SONRA EĞER ÜRÜNÜN DÖŞEMELİK BİR KISMI VARSA DÖŞEMESİ YAPILIR VE AKSESUAR OLAN ÜRÜNÜNDE AKSESUARI YAPILARAK BİTİRİLİR.
Kaynak : www.osmanlielsanatlari.com
Hasır Telkari
Yörede Trabzon işi yada Örgü işi olarak bilinmektedir. Hasır Telkari teller örülerek ortaya çıkarılan ürün. Bu Hasır Telkari genelde Trabzon ve çevresinde görülmektedir. Gümüş ile altın üzerinde 8 cm eninde örülerek şerit haline getirilir ve sonra bu telleri ezerek şerit şekline getirip Şeritleri düzgün bir şekilde keserek bilezik ve kolye yapılabilir.
Devamı »
Telkarinin sözcük anlamı tel ile yapılan sanattır. Ancak bu tanım, tel ile yapılan her sanatsal çalışmanın telkari olduğu anlamına gelmez.
Örneğin, Trabzon işli hasır örgü bileziğe tel ile yapılmasına rağmen telkari denilmez. Yine, ağaç üzerine yollar açıp içine döverek tel gömme işinin de telkari olduğu sanılmaktadır; oysa bunun adı tenzil sanatıdır.
Telkariye aynı zamanda vav işi de denilmektedir. Bu isim, Osmanlıca vav harfinin, uygulamada motif olarak sıkça kullanılmasından dolayı verilmiştir. Ayrıca bu sanata çift işi diyenler de vardır. Bu ismin kaynağı ise, işin yapımı sırasında parçaların teker teker bir araya getirilmesinde kullanılan, cımbıza benzer ancak ucu daha ince olan ve çift olarak isimlendirilen alettir.
Devamı »
Gümüş işlemeciliği en eski sanatlardan biri olarak günümüzdeki teknolojik ilerlemelere karşı durarak sanat özgürlüğünü korumayı başarmıştır. Parlak gri-beyaz yarısay metal olan gümüşün “ilk kez İÖ 4000 yıllarında kullanıldığı belirlenmiştir.” (Temel Britannica, 1982) Uzun süre toprağın altında kalan gümüş eşyalar, altın eşyaların tersine toprakta bulunan asitten etkilenerek kolaylıkla bozulmaya uğrayabildiği için eski gümüş objelere altın objeler kadar sık rastlanmamıştır. Ancak; eski çağlardan kalma bazı gümüş alaşımlı örnekler günümüze kadar ulaşabilmiştir. Günümüze kadar ulaşabilen ilk örnek gümüş obje olan yüzüktür. Beycesultan’da (Denizli) bulunan yüzük Bakır Çağı’ndan (Kalkolitik) günümüze gelen nadir örnektir. Eski Yunanistan ve İtalya’da gümüş ve altın madeni kullanılarak süs eşyaları ve vazolar üretilmiştir.
Türkler Orta Asya’da yaşadıkları dönemlerde çeşitli madenlerden yararlandılar. Altay ve Tanrı dağları ile Orhun bölgesinde yapılan kazılardan edinilen bulgular arasında kulpsuz gümüş maşrapalardan da, anlıyoruz ki Türkler bu dönemde gümüşü işlemeyi başarmış ve gümüşten ihtiyaç duyulan objeler oluşturmuşlardır.
Tel Çekme
Külçe halindeki gümüş veya hurda gümüşler potada eritilerek ince çubuklar halinde dökülür.Daha sonra bu çubuklar silindirlerden ve haddelerden geçirilerek istenilen inceliğe getirilir.
Model Hazırlama
Yapılacak ürün önce ana hatlarıyla 1 / 1 ölçekte bir kağıt üzerine çizilir. Ürünün ana iskeletini oluşturacak parça esas alınarak hangi kısımlarında kaç mikron kalınlığında tel kullanılacağı, iç kısmının ne şekilde, hangi desenlerle doldurulacağı belirlenir ve taslak üzerine yazılır.
Tavlama
Haddelerden çekilen ve bükülen gümüş süratle sertleşir ve işlemede büyük kolaylık sağlayan yumuşaklığını kaybeder. Bu tellerin yumuşaklıklarını tekrar kazanmaları için asbest bir tabaka üzerinde ısıtılarak tavlanmaları gerekir. Tellerin çekilmeleri ve ürüne işlenmeleri sırasında tavlama işlemi sık sık yapılır.
Gümüş tel işleme sanatı anlamına gelen “telkari”, ince tel haline dökülen gümüşün bükülmesiyle oluşturulan küçük motiflerin bir araya getirilmesi olarak tanınır. Tümüyle el işçiliğine dayalı bir sanattır.Geçmişi 5 bin yıl öncesine kadar dayanan altının gizemli yolculuğu, kuyum ustalarının hünerli ellerinde şekil bulan el sanatlarıyla hayat buluyor. Bu kuyumculuk sanatlarından biri de Telkari. Deyim yerindeyse saç teli inceliğindeki altın ve gümüş tellerle yapılan el dokumasına telkari sanatı deniyor. Ustaların ellerinde şekilden şekile giren takılar, insanı adeta 1001 gece masalarına alıp götürür.
Telkari tekniğinin işlendiği ürünlerde göze çarpan sanat inceliği, insanı tarihi karanlıklarından günümüze bir sanat yolculuğuna çıkarıyor.Sanat işlemeciliğinde tel, ne kadar ince olursa takının değeri de o kadar artar. İncecik, dantelvari işlemecilik sanatı olan telkarinin tarihi geçmişi de oldukça eskiye dayanıyor. Melleart’ın bilimsel araştırmalarının bulguları referans alınarak geliştirilen tezlere göre, maden sanatının ilk adresi Anadolu’dur. 8000 yıldan uzun bir tarihe sahip olan Çatalhöyük’te yapılan arkeolojik kazılarda çıkarılan bakır ve kurşundan yapılmış süs eşyaları da bu tezi kuvvetlendirmektedir.Mardin’de TelkariÖzellikle Mardin ve Midyat ilçesinde telkari sanatı oldukça gelişmiştir. Hatta Mardin ve Midyat ilçesi, telkarinin doğup büyüdüğü yer olarak hafızalarda yerini çoktan kazımış durumda. Sayıları bugün bir elin parmakları kadar azalan ustalar, sanatı yaşatmak ve geleceğe taşımak için çalışmalarını sürdürüyor.
Her el sanatı gibi gün geçtikçe kan kaybeden Telkari Sanatına Mardin Valiliği destek veriyor. Sanatın sürekliliğinin sağlanması için ilde genç ustalar tarafından işlenen telkariler, Avrupa’daki moda evlerine kadar götürülecek. Böylece geleneksel el sanatı, broşür dağıtımından uluslararası fuarlara kadar birçok hizmetten faydalanmış olacak. Bugün el kalemi ile parlatma işlemi Mardinli ustaların bir geleneği olarak devam etmektedir.
Hasır Telkari
“Örgü işi” veya “Trabzon işi” olarak da bilinen bu teknikte, ürün tellerin örülmesi ile ortaya çıkarılmaktadır. Daha çok Trabzon yöresinde uygulanan bu teknikte altın ve gümüş teller sekiz santimetreye kadar ende örülerek şeritler haline getirilmektedir. Daha sonra silindirler arasından geçirilen bu örgüler ezilerek tam bir örgü şerit haline getirilir. Bu şeritler uygun uzunlukta kesilerek bilezik ve kolye yapılır.
Kakma Telkari
Bu teknikte bir taş, maden veya ağaç yüzey üzerine kazınan şekil ya da oyukların içine tel yerleştirilir. Tel kakma yapılacak yüzey üzerine çizilen şekil, kazıma veya asitle oyma tekniği ile yüzey üzerinde çukurlaştırılır. Bu çukura yerleştirilen çoğunlukla köşeli tel çekiçle vurularak sıkıştırılır ve şekil içerisine gömülür. Yüzeyden taşan kısımlar alınır, eğelenir, perdahlanıp parlatılır. Bu teknikle silah kabzaları, bıçak sapları, şemsiye sapları, zarf açacakları, yazı takımları, kaşık sapları, tespihler, nalınlar, ağızlıklar, baston sapları, şamdanlar, vb. eşya süslenir.