el sanatlarımızın önemi
Yozgat’ta eski yaygınlığını yitirmiş olmakla birlikte dokumacılık, örücülük gibi el sanatları, günümüzde de sürdürülmektedir. Kilim, halı, bez başlıca dokuma türleridir. Ancak bunlarda özgün süslemelerden veya dokuma tekniklerinden söz edilemez. Halılar Kayseri halılarını, kilimlerde Şarkışla kilimlerini andırır. Geometrik motiflerle stilize bitki ve hayvan motifleri yaygın süslemelerdir. Dokumacılıkta bordo, lacivert ve yeşil renkler egemendir.
Yozgat Yöresi bu güne kadar yapılan araştırmalara göre bir çok uygarlığı misafir etmiş eski bir yerleşim yeridir.
Niksar ekonomisinde geleneksel el sanatlarından hereke tipi el halısı dokumacılığında önemli bir yeri vardır. Niksar bölgenin halı merkezi konumundadır.
Niksar’ın geleneksel el sanatlarının ikincisi de el yapımı süpürge imalatıdır. Bu konuda çalışan 35’e yakın süpürge imalathanesi bulunmaktadır. Son yıllarda süpürge imalatında makineleşmeye gidilerek seri imalata başlanmıştır. Bu sektörde Niksar’a ekonomik yönden büyük katkılar sağlamaktadır.
Sivas ili El Sanatları konusunda ülkemizin en önemli şehirlerinden birisidir. El sanatları Sivas’ta çok büyük oranda gelişme imkanı bulmuş ve bu özelliği ile Sivas Türkiye çapında en önemli el sanatı merkezlerinden birisi olarak kabul görmüştür.
Çubukçuluk (Ağızlık yapımcılığı)
“Ağızlıkçılık” veya “Çubukçuluk” ismiyle anılan el sanatının başlangıcı 1800 yılına kadar iner. Sivas ağızlıklarının yapımında Tokat-Erzincan-Erzurum-Kars ve Ağrı yörelerinden temin edilen “Germişek” ya da “karamuk” denilen ağaç cinsleri kullanılır. Son zamanlarda Sivas’ta ki ağızlıkçılar kalemlik, isimlik, tığ sapı, şamdan, minare maketi ve tükenmez kalem gibi hediyelik eşyalar da yapmaktadırlar.
Siirt Battaniyesi: Siirt’e gelen herkese battaniye ısmarlamak, Siirt’ten ayrılan herkese battaniye hediye etmek bir gelenek haline gelmiştir. Battaniyecilik oldukça eski bir el sanatıdır. Battaniyeler tek ve çift kişilik olarak üretilmektedir. Her tezgahta tek kişilik battaniyeden günde sadece bir adet dokunabilmektedir. Aynı dokuma sistemi ile heybe, seccade, atkı ve manto, kaban, yelek gibi ürünler de elde edilebilmektedir.
Tamamen Siirt’e özgü olan Siirt Battaniyesi-Seccade
Yıllarca solmayan renkleriyle orjinal kökboya Kilim
Bölgeye has bir el sanatı olan Kilim Siirt’e de üretilmektedir. Üretimler, Halk Eğitim Kursları, kooperatifler, Sosyal Yardımlaşma Vakıfları, aile tezgahları vb. ile gerçekleşmektedir. Örgüsü ve çözgüsü tamamen yündür. Çeşitli boylarda üretimi yapılabilmekte olan Siirt Kilimleri kök boya ile boyanması nedeniyle yıllarca güzelliklerini muhafaza etmektedir.
yaygın el sanatlarından biri olan bakırcılık, alüminyum ve plastik kap yaygınlaşınca önemini yitirmiştir. Bu sanatla uğraşanların merkezi Bakırcılar Çarşısıydı. Bakırdan güğüm, tencere, kazan ve tas gibi gereçler burada yapılırdı. Güğümlerin başlıca özellikleri boyunlarının şeritli, alt bölümlerinin zil biçiminde ve çoğunlukla kapaksız olmalarıdır. Kazanların tabanı yarım küre, dikey boyutlarıysa konik biçimdedir. Bunlar kulpsuz olduklarından, ağız çevresine yerleştirilmiş aşağı doğru kıvrık olan çeperden tutularak taşınabilir. Yine bakırcılığın önemli örneklerinden olan hamam taslarının özgün motifleri vardır. Ağız çevresi testere işi motiflidir. Ortadaki kabartı yarım aylarla çevrilidir. Yan yüzlerse birbirine koşut dikey ya da çapraz çizgilerle süslüdür
Konya’da dokumacılık, ağaç işçiliği, dericilik, bakırcılık, keçecilik, kaşıkçılık ve kuyumculuk gibi el sanatları, Selçuklularla başlamış ve zaman içinde gelişmiştir.
Çinicilik
Pişmiş topraktan yapılan levha biçimde bir yüzü renkli ve sırlı duvar kaplama malzemesi. Sözcük geniş anlamda aynı biçimde yapılan, tabak, kase, testi, çanak, çömlek içinde kullanılır.
Anadolu Selçukluları’nda çini, simgesel ve bezemesel bir malzeme olmaya Konya’daki Alaaddin Camii’nin mihrap ve kubbesindeki örneklerle başlamış, Sırçalı Medrese ile tekduvar kaplama malzemesi haline gelmiş, Karatay Medresesi’nin kubbesinde ise doruğa ulaşmıştır. Selçuklu döneminde Konya’da, İznik, daha sonra da Kütahya’da gelişen çinicilik günümüzde de Kütahya’da gelişmiştir.
Nadide eserlerin ortaya konduğu bu çalışmayla çini, yüzyıllarca süren ayrılıktan sonra yeniden kendi tarihiyle buluşmuş ve Selçuklu Çinisi Selçuklu’da üretilmiştir. Üretilen Selçuklu Çini mamülleri yurt içi ve yurt dışına pazarlanmaktadır.
Mermer işletmeciliğinde kullanılan işletme yöntemleri şu şekilde özetlenebilir:
1 )İlkel Yöntemler
A)Oluk-Kanal Açma Yöntemi
B)Delik Delme (Üçlü Kama)
C)Modern Üçlü Kama
D)Patlayıcı Kullanma
2)Mekanik Yöntemler
A)Helezon Tel Kesme Yöntemi
B)Elmas Tel Kesme Yöntemi.
Ülkemizde önceleri ilkel yöntemler kullanılırken, günümüzde İtalya’da kullanılan elmas tel kesme yöntemi yaygınlaştı. Bu sevindirici bir durum. Patlayıcı madde kullanımı kaliteyi bozduğu için mermerişletmeciliğinde istenmeyen bir yöntem. Daha yeni bir teknoloji, örneğin laser gibi, tanıtılmadıkça elmas tel kesme yöntemi ülkemizde kullanılabilecek en uygun teknoloji olacak.
Ancak ocak işletmeciliğinin yeni teknolojileri uygulayabilmeleri için aşmaları gereken bazı sorunları var. Bu sorunları şu şekilde özetleyebiliriz.
Genel anlamda mermerler; kalker (CaCO3) ve dolomitik kalkerlerin (CaMg(CO3)2) ısı ve basınç altında metamorfizmaya uğrayarak, tekrar kristalleşmesi sonucunda yeni bir yapı kazanmalarıyla meydana gelen taşlardır. Endüstriyel anlamda; kesilip parlatılabilen ve ticari değeri olan her türlü kayaç, mermer olarak adlandırılmaktadır. Petrografik olarak mermerler; masif, kabaca tekdüze irilikte (geçirdiği metamorfizma şekline göre) kalsit kristallerinin arasında boşluk bırakmaksızın dirildiği bir mozayiktir. Mermer kalker olarak anılan kireçtaşının metamorfizma geçirmesinden oluşmuş sert bir kayaçtır. Bu genel metamorfizma, oldukça derinlerde şiddetli basınç ve sıcaklığın etkisiyle olmaktadır. Mermerin esasını oluşturan kalker kalsit kristallerinden oluşmaktadır. Kalsit, kalsiyumlu taşların değişmelerinden, karstik bölgelerdeki çökeltilerden meydana gelir. Mermer bu kalsit kristallerinin sıkışması sonucu meydana gelir. Basınç ve sıcaklık altında kristaller arasındaki boşluklar ortadan kalktığından, kalkere göre daha sert bir yapıya sahip.