Madencilik, dokumacılık ve ağaç işlemeciliği yöreye özgü iş kollarıdır. MÖ 1200′lü yıllarda bölgeye (Pafloganya) yerleşen Frigler, Sandrakhe olarak bilinen, kırmızı zırnık (kırmızı, turuncu renkli sülfür mineralli, realgar) adlı madeni işleyerek boya, ilaç olarak kullanmışlardır. Kaynaklarda Sandrake olarak geçen Zonguldak deresi, bu adı söz konusu mineralin adından almıştır. Ağaç oyma işçiliğinde de yetkin olan Friglerin dokuma ürünleri, tarihsel metinlere konu olmuştur. Böylesi bir geçmişi olan dokumacılık ağaç işçiliği ilin hemen hemen her köşesinde görülen el sanatı olmasına karşın; tekstil ve konfeksiyonun gelişmesi, insana yönelik dokuma ürünlerini (elpek, pelemet bezi, çözme bez, kepre dokuma); hayvan gücü yerine motorlu taşıtların yaşam içerisinde yer alması, hayvana yönelik ürünlerin (semen, heybe, at çulu, koşum takımları, kolon, yem torbası), dokunmasını olumsuz etkilemiştir.
Devamı »
MAKRAME, sicim ya da kalınca iplikleri geometrik desenler oluşturacak biçimde dü-ğümleyerek dantel ya da saçak yapma sanatıdır. Karmaşık geometrik desenler yaratmak için düğümler dikey ya da yatay çizgiler boyunca bağlanır.
Makrame sanatı doğuda dokumacılıkla başlamıştır. Bir halı tamamlanıp dokuma tezgâhından çıkarıldığında, iki tarafta kalan ipleri kopartmaktansa, dokumacı bunları değişik biçimlerde düğümlerdi.
Zamanla iplikleri düğümleme, başlı başına bir sanat olarak gelişti. Bir iplik yatay olarak tutulup gerildikten sonra birkaç sıra dikey iplik onun üzerine düğümlenir.
Sözcüğün kökeni Arapça “havlu” anlamına gelen mikrama’dır.
15. yüzyılda makrame sanatı İtalya’ya yayıldı ve “düğümlü dantel” olarak bilinen bir dantel tekniği ortaya çıktı.
19. yüzyılda Cenova’da düğümlenmiş iplerle bezeli havlular çok beğeniliyordu.
Makrame 1960′larda yeniden gözde oldu. Makrame abajurlar, hamaklar, saksı askıları, perdeler ve çantalar yapılmıştır.
Rize dokumaları bir renkli (monokrom) ve birden fazla renkli (polikrom) dokumalar olarak iki ana başlık altında ele alınabilir. Bir renkli dokumalar kullanılan malzeme göz önüne alınarak kendi içinde yalnız halk dilinde kendir ipi olarak isimlendirilen kenevir ipiyle dokunanlar, yalnız pamuklu iplikle dokunanlar ve kendir ipi, ipek iplik, pamuklu iplik bileşimleriyle dokunan yörede melez olarak isimlendirilen dokumalar şeklinde gruplandırılabilir.
Devamı »
Doğal boyalar, binlerce yıl boyunca bitkiler, hayvanlar ve minerallerden elde edildiler. Cilâlı Taş Devri (M.Ö. 7000-5500) ‘nin Anadolu’daki başlıca merkezlerinden olan Çatalhöyük’teki evlerde rastlanan ve av sahnelerini konu alan duvar resimlerinden bugünkü özgün Türk el dokumalarının hammaddeleri olan yün, tiftik, pamuk ve ipeğe renk verilmesine kadar insan yaşamının ve sanatın bir parçası oldu doğal boyama maddeleri.
İlkel topluluklarda boyama sanatı, bu işle uğraşanlara yüksek sosyal statüler kazandırmaktaydı. Göçebe toplumlarda -boyama dahil- aşiretin bütün sır ayinlerini yönetmekle yükümlü büyücü -rahipler de bundan nasiplerini almışlardı. Eski Çin’de ve firavunlar döneminde Mısır’da kumaş boyaları üretildiği bilinmektedir. Fenikeliler ve Romalılar’da zenginlerin en büyük tutkularından olan mor renk, Bizans Dönemi’nde yalnız imparatorluk ailesinin rengi oldu.
Devamı »
Kroşe kancası kullanılarak iplikten dokuma elde etme işlemidir. Bu kelime Orta Fransa dan kanca anlamına gelen croc veya croche kelimesinden gelmektedir. Kroşe işlemesi örgü işlemeyle benzer olup iplik ilmeğini diğer ilmiklere doğru çekmeyi içrerir. Kroşede örgüden farklı olarak bir zamanda tek bir ilmik aktif olmasıdır (bunun tek harici Tunus Kroşesi dir) ve burada örgü iğneleri yerine kroşe kancaları kullanılır.
Devamı »
Acem halısı, İran halısına verilen addır. Aslında, çoğunluğu ve en iyileri İran’daki Azeri, Türkmen ve Kaşkay gibi Türk halklarınca dokunan, başka bir deyişle Türk halılarıdır.
Düğüm tarzları da Türkiye’de dokunan halılardan farklıdır. Acem düğümü veya İran düğümü denilen dokuma tarzı Gördes düğümü veya Türk düğümü şeklinde anılan dokuma tarzından daha gevşek olup, kalite ve dayanıklılık açısından daha zayıftır.
Devamı »
İplik, dokuma maddelerinin (pamuk, keten, yün, ipek, naylon vb.) uzun ince lifleri her birinden bükülmüş ve çekilmiş durumu olup, tekstil, dikiş, kroşe, örgü, dokuma, nakış ve halat üretimi için uygun hale getirilmesi işlemidir. İplik, lifin elde veya makinede dikiş için uygun hale getirilmiş tipidir. Modern üretim dikiş iplikleri balmumu veya diğer yağlayıcı maddeler ile (dikiş anındaki baskıya karşı koyması için) son bulur. Nakış iplikleri el veya makina nakışı için özel olarak dizayn edilmiş ipliklerdir.
Devamı »